GIS
سنجش از دورمى تواند تغييرات دوره اى پديده هاى سطح زمين را نشان دهد و در مواردى چون بررسى تغيير مسير رودخانه ها، تغيير حد و مرز پيکره هاى آبى چون درياچه ها، درياها و اقيانوسها، تغيير مورفولوژى سطح زمين و غيره بسيار کارساز است. افزون بر اين يک سيستم سنجش از دور با توجه به اين که بر اساس ثبت تغييرات واختلافهاى بازتابش الکترومغناطيسى از پديده هاى مختلف کار مى کند، ميتواند حد و مرز پديده هاى زمينى اعم از مرز انواع خاکها، سنگها، گياهان، محصولات کشاورزى گوناگون و ... را مشخص کند. سنجش از دور در پيش بينى وضع هوا و اندازه گيرى ميزان خسارت ناشى ازبلاياى طبيعى،کشف آلودگى آبها و لکه هاى نفتى در سطح دريا، اکتشافات معدنى نيز کاربرد دارد. بدون شک استفاده از اين فن در مطالعات اکتشافى و منابع طبيعى و ساير موارد پيش گفته نه تنها سرعت انجام مطالعات را بيشتر مى کند،بلکه از نظر دقت و هزينه و نيروى انسانى نيز بسيار با صرفه تر است.
در زمينه کاربردهاى داده هاى ماهواره اى مى توان به طور اختصار به موارد زير اشاره کرد:
الف: مطالعه تغييرات دوره اى
برخى از پديده ها و عوارض سطح زمين در طى دوره زمانى تغيير مى يابد. علت اين تغييرات مى تواند عوامل طبيعى مانند سيل، آتشفشان، زلزله، تغييرات آب و هوايى، يا عوامل مصنوعى مانند دخالت انسان در محيط زيست باشد. براى مثال تغيير سطح آب درياى خزر در طى يک دوره ۱۰ تا ۲۰ ساله، تغيير ميزان سطح پوشش و جنگلها درشمال کشور و تغيير پوشش گياهى نخل در جنوب کشور و ميزان آسيب آنها در دوران جنگ را مى توان با استفاده از داده هاى ماهواره اى با دقت بسيار زيادى مطالعه کرد.
ب: مطالعات زمين شناسى
با استفاده از داده هاى ماهواره اى مى توان مرزهاى بسيارى از سازندهاى زمين شناسى را از يکديگر تفکيک کرد، گسله ها را مورد مطالعه قرار داد ونقشه هاى گوناگون زمين شناسى تهيه کرد. از جمله نقشه هاى زمين شناسى گوناگون که با استفاده از داده هاى ماهواره اى مى توان تهيه کرد، نقشه گسله ها و شکستگى ها، نقشه سازندهاى سنگى مختلف، نقشه خاکشناسى و نقشه پتانسيل ذخاير تبخيرى سطحى را ميتوان نام برد. افزون براين با توجه به گستره بسيار وسيع زير پوشش هر تصوير ماهواره اى، چنين تصاويرى براى مطالعات کلان منطقه اى براى زمين شناسان بسيار مفيد است.
ج: مطالعات کشاورزى وجنگلى
تشخيص وتمايزگونه هاى گياهى مختلف، محاسبه سطح زير کشت محصولات کشاورزى، مطالعه مناطق آسيب ديده کشاورزى براثرکم آبى يا حمله آفتهاى مختلف به آنها از جمله مهمترين کاربردهاى داده هاى ماهواره اى است. تهيه تقشه جامع پوشش گياهى هر منطقه، تهيه نقشه آبراهه ها و ارتباط آنها با مناطق مستعدکشت و برآورد ميزان محصول زير کشت از کاربردهاى ديگر چنين اطلاعاتى است. لازم به ذکر است که وزارت بازرگانى و کشاورزى کشور ايالات متحده آمريکا از ابتداى تکوين تکنولوژى سنجش از دور همه ساله محصول کشاورزى کشور آمريکا وتمام کشورهاى جهان را با استفاده ازتصاوير ماهواره اى برآورد مى کند تا براى برنامه ريزى بازار و توليد اطلاعات مفيد و لازم را بدست آورد. افزون بر اين مطالعه ميزان انهدام جنگلها و يا ميزان پيشرفت جنگل کارى از کاربردهاى ديگر اين تصاوير است.
د- مطالعات منابع آب
مطالعه آبهاى سطحى منطقه و تهيه نقشه آبراهه ها، بررسى تغيير مسير رودخانه ها بر اثر عوامل طبيعى يا مصنوعى، تخمين ميزان آب سطحى هر منطقه از جمله جالبترين کاربرد داده هاى ماهواره اى است.کشور ما از جمله کشورهايى است که با وجود داشتن منابع آبهاى سطحى در بسيارى مناطق از مشکل کم آبى رنج مى برد، که استفاده از تکنولوژى نوين وبه دست آوردن اطلاعات دقيق مى تواند راهگشاى استفاده بهتر ازمنابع آب کشور باشد.
ح- مطالعات دريايى
از تکنولوژى سنجش از دور بخصوص در چند زمينه مهم کاربردهاى دريايى مى توان استفاده کرد که ازآن جمله مطالعات دوره هاى پيشروى و پسروى کرانه دريا؛ مطالعات عمومى ويژگيها و خصوصيات توده هاى آبى مثل نقشه دماى سطح و رنگ آب و نقشه تراکم ميزان کلروفيل و پلانکتون و مطالعات مربوط به تأثير ساير پديده ها بر دريا، از جمله وضعيت حرکت وتندى امواج دريا و غيره هستند.
تابحال سنجنده ها و ماهواره هاى مخصوصى فقط براى مطالعات درياها و اقيانوسها طراحى وساخته شده است. مهمترين اين ماهواره هاعبارتند از ماهواره “ موس” ژاپن وماهواره “ سى ست” آمريکا.
براى آگاهى بيشتر از جزئيات سنجنده ها و کاربردهاى آن به بخش مربوط به اين ماهواره در همين گزارش رجوع کنيد.
و- مطالعه بلاياى طبيعى
امروزه برآورد ميزان خسارت ناشى از بلاياى طبيعى از قبيل سيل، زلزله، آتشفشان، طوفان وغيره با استفاده از داده هاى ماهواره اى بسيار متداول است. تعيين راهبرد مناسب براى جلوگيرى وکاهش خسارت بلاياى طبيعى از جمله ديگر کاربردهاى داده هاى ماهواره اى است.
مهمترين قابليتهاى داده هاى سنجش از دور
داده هاى سنجش از دور به دليل يکپارچه و وسيع بودن،تنوع طيفى، تهيه پوشش هاى تکرارى و ارزان بودن، درمقايسه با ساير روشهاى گردآورى اطلاعات از قابليت هاى ويژه اى برخوردار است که امروزه عامل نخستين در مطالعه سطح زمين و عوامل تشکيل دهنده آن محسوب مى شود. امکان رقومى بودن داده ها موجب شده است که سيستم هاى کامپيوترى بتوانند از اين داده ها به طور مستقيم استفاده کنند وسيستم هاى داده ها جغرافيايى و سيستم هاى پردازش داده ها ماهواره اى با استفاده از اين قابليت طراحى و تهيه شده است. سهل الوصول بودن داده ها، دسترسى سريع به نقاط دور افتاده و دقت بالاى آنها از امتيازات خاص اين فن محسوب مى شود.
