مکانیسم رشد کانیهای دگرگونی

کانیهای دگرگونی در محیط جامد متبلور می‌شوند و عواملی همچون محل رشد ، سرعت رشد و اندازه و شکل دار بودن بلور در نحوه تبلور کانی تاثیر می‌گذارد. در سنگهای دگرگونی ، بلورها به سه طریق رشد می‌کنند که این سه طریق شامل رشد تراوشی (Secre Tionary Growth) ، رشد کنکرسیونی (Concer Tionary Growth) و جانشینی (Replacement) است. تصور می‌شود که اکثر کانیها در نتیجه مجموعه‌ای از این مکانیسمها بوجود آمده باشند. ولی در مورد هر کانی ممکن است نقش یکی از سه عامل ذکر شده مهمتر و اساسی تر باشد.

عوامل موثر بر رشد کانیهای دگرگونی

رشد تراوشی

محل رشد بلورهایی که به این طریق تشکیل می‌شوند در فضاهای خالی داخل سنگها است. این فضاهای خالی یا در سنگ وجود دارد، مانند فضای موجود بین دانه‌های یک سنگ آواری دانه درشت ، یا اینکه در نتیجه فشارهای موجود بوجود می‌آیند. در چنین حالتی اگر سیالی در سنگ وجود داشته باشد، به سمت این فضاهای خالی هدایت خواهد شد و همراه خود موادی را نیز به صورت محلول حمل خواهد کرد.

اگر سیال موجود قبل از رسیدن به فضاهای خالی از یک ترکیب معین اشباع شده باشد، با رسیدن به فضایی که فشار آن کمتر است آن ترکیب را رسوب خواهد داد. به عبارت دیگر کانی خاصی در فضای خالی شروع به رشد خواهد کرد. رشد بیشتر این کانی با انحلال مواد مورد نیاز آن از سنگ و مهاجرت یونی آن ، در داخل سیال ادامه خواهد یافت.

رشد کنکرسیونی

در این طریقه رشد ، کانیها با کنار زدن بلورها و مواد مجاور برای خود جا باز می‌کنند. در این حالت مقدار رشد کانی تابع درجه فوق اشباع بودن محیط مجاور کانی از مواد سازنده کانی می‌باشد. بدین معنی که تا محیط مجاور از مواد سازنده کانی اشباع نشوند، کانی مورد نظر بوجود نخواهد آمد. رشد کنکرسیونی کانیها بوسیله عوامل دیگری تسهیل می‌شود. به عنوان مثال اکثر مواد سازنده کانی از ناحیه مجاور کانی تامین می‌شوند و این عمل باعث ایجاد مقداری فضای خالی در اطراف کانی می‌شود. همچنین در دگرگونی‌های پیشرونده معمولا کانی‌هایی که در هر مرحله تشکیل می‌شوند از کانیهای مرحله قبل سنگین تر بوده و احتیاج به فضای کمتری دارد.

جانشینی

سومین فرآیندی که باعث رشد کانیهای دگرگونی می‌شود، جانشینی می‌باشد. بدین معنی که حجمی که قبلا توسط یک کانی معین اشغال شده بود، حالا توسط کانی دیگری اشغال می‌شود. جانشینی حتی در ساده ترین حالات نیز ساده و پیچیده می‌باشد. جانشینی غالبا سبب می‌شود که مواد یا بلورهای دیگری در داخل کانی در حال رشد به اصطلاح به دام افتد. اگر تعداد این کانیهای به دام افتاده زیاد باشد باعث ایجاد شکل خاصی در کانی می‌شود که حالت غربالی دارد و به همین خاطر اصطلاحا فابریک غربالی نامیده می‌شود.